ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
2203
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
و بههرحال ، براون تأليفات چندى دارد كه اشهر همه « تاريخ ادبيات ايران » است در چهار جلد بانگليسى كه برخى از آنها بپارسى ترجمه شده . و پس از مدت شصت و پنج سال و ده ماه قمرى و سيزده روز عمر ، در سهشنبه بيستم ماه جمادى الاخرى سنه 1344 هزار و سيصد و چهل و چهار - مطابق 15 دىماه باستانى - وفات كرد و در قبرستان السويك نيوكاسل دفن شد ، و اينك قبر او آنجا در مقبرهئى مخصوص معروف است . و پس از خود دو پسر كه يكى در آن وقت هيجدهساله و ديگرى صغير بودند و مادرى 87 ساله بجا نهاد .
--> - كه طى چندين صفحه پيرامون علوم اسلامى و ترقيات مسلمين و سپس توجه مردم اروپا و مستشرقين بذخائر اسلامى و غارت آنها از دست مسلمانان نموده ، شرح ملاقات و مذاكره خود را با ادوارد برون در مصر « بين سالهاى 1900 - 1910 م » بيان كرده و گويد : وى به خوبى زبانهاى عربى و تركى و فارسى و لغات ديگر را مىدانست و در آن ديدار پيرامون امور اسلام با من صحبت داشت و گفت : دولت انگلستان مرا مأمور كرد تا در اين موضوع تحقيق كنم كه آيا ائتلاف شيعه و سنى امكانپذير است يا نه ؟ و من براى انجام اين مأموريت بتركيه رفتم و مدتى در ميان مردم آن سرزمين بسر بردم و سپس بايران رفتم و با ايرانيان معاشرت كردم ، و در اين بين چيزهاى دهشتانگيزى ديدم . . . سپس براون تا توانسته افتراءات و اكاذيب جعل و از ايرانيان مسلمان با الفاظ زننده و زشت بدگوئى و مذمت نموده و آنها را در انظار علماء اهل سنت خوار و خفيف كرده و ضمنا باقتضاى مأموريت خود اين سهم مهلك ( عدم امكان اتحاد ) را بر ضد بزرگانى از فريقين كه در آن زمان در ايجاد هماهنگى و همگامى همه مسلمانان جهان زحمت مىكشيدند ؛ در مغزهاى زعماى اهل سنت تزريق مىنموده است تا اولياء دولت امپراطورى بمقاصد استعمارى خود آسانتر دست يابند ! اين بود نمونهئى از فعاليت سرى اين مستشرق بزرگ و نامدار جهان . تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل ، هركس طالب تفصيل باشد باصل تفسير طنطاوى مراجعه فرمايد و اللّه من وراء القصد . م .